Fikir YazılarıHukuk

Eski ama eskimeyen bir tartışma: “Loot Box”

Oyunlardaki loot box uygulamasını kumardan sayabilir miyiz?

Loot box tartışması eski ama eskimeyen bir tartışma. Çünkü bu tartışma sürekli form değiştirerek varlığını ve gündemdeki yerini koruyor. Bunun bir diğer sebebi ise insanların loot box uygulamalarından heyecan duymaları ve küçük meblağlı satın almalarla loot box’lara para koymayı göze alınabilir bir durum olarak değerlendirmelerinden kaynaklanıyor. 

Loot box kavram olarak farklı anlamlarda kullanılıyor. Tüm anlamları tek tek saymak yerine oyun endüstrisinde genel olarak ganimet sandığı, şans kutusu gibi adlarla anıldığını ifade edebiliriz. 

Loot box oyunlarda ve mobil uygulamalarda çok sık kullanılma ve konumlandırma eğilimi söz konusu olan bir iş modeli ve ürün fikri. Öte yandan eskiden beri kazı kazan kartlar ve spor kartları ile büyüyen nesiller için bu uygulamanın temelinde yatan fikir son derece bilindik ve tanıdık. 

Spor kartlarında, kazı kazan uygulamalarında ya da mobil uygulamalardaki sanal para veya puan karşılığı açılan sürpriz hediye sandıklarında hep bu uygulama ve yaklaşım fikrini görüyoruz. Oyunlarda da loot box’ın, geliştiriciler, yayıncılar ve oyuncular bakımından büyük oranda sempatiyle karşılandığını söyleyebiliriz.

Peki acaba Loot Box kumar mıdır? 

Tabii bir çok açıdan loot box’a karşı çıkanlar da mevcut. Karşı çıkanların ana argümanı loot box’ın kumar vasfı arz ettiği fikrine dayanıyor. Kazanma, bazı oyunlarda yeteneğe, bazılarında şansa, bazılarında ise ikisine birden dayandırılır. Loot box, oyunlarda yeteneğin değil de şansın ön plana çıktığı bir uygulama olduğu için bunun bir kumar olduğunu düşünerek karşı çıkanlar ve eleştirenler bulunuyor.

Hukukta kumar, talih ve tesadüfe bağlı sonuçlara dair sabit veya müşterek bahis ve çekilişleri ifade eder. Türk Ceza Kanunu çerçevesinde kumar m 228 uyarınca, kazanç amacıyla icra edilen ve kar ve zararın talihe bağlı olduğu oyunlardır. Buradaki kazanç maddi olabileceği gibi manevi de olabilir. Yine Ceza Kanunumuza göre, kumar oynatmak için yer ve imkan temini de suçtur. Hele ki bu eylem bir de çocukların kumar oynaması için imkan sağlama şeklinde işlenirse ceza iki kat artırılmaktadır.

Kumar oynanması için yer ve imkan sağlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki yüz günden aşağı olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır. Çocukların kumar oynaması için yer ve imkan sağlanması halinde, verilecek ceza bir katı oranında artırılır. Suçun bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenmesi halinde üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. 

Görüldüğü gibi kumar suçu hukukumuzda oldukça dikkat çekici cezalara bağlanarak yasaklanmıştır. 

Peki, oyunlarda hediye sandıkları, çekiliş kutuları, para kutuları vb. loot box uygulamaları kumar olarak ele alınabilir mi? 

Aksini savunanlar, bu kutu uygulamalarında katılımcılara verilen hediyelerin önceden belli olduğunu, hatta bunların adetlerinin ve özelliklerinin de aleni olmasından ötürü kumar vasfında olmadığını ileri sürmektedir. 

Yine karşılığı nakit olmayan çekilişler hakkındaki yasal düzenlemeler çerçevesinde konuyu ele alanlar ise buradaki değerler çerçevesinde nakit dışı çekilişlerin milli piyango mevzuatının dışında kalıp serbest olduğunu beyan etmektedir. 

Loot box tartışması büyüyor

2017 yılında, Avustralya’daki Victorian Commission for Gambling and Liquor Regulation, loot box’ların resmi olarak kumar kategorisine girdiğine karar verdi. Loot box’ların Victorian yasalarını çiğnediğine dair kararda, pay to win kullanan oyun firmalarının saldırgan davranışlar sergilediği ve gençleri para harcamaya yönelttiği görüşü savunulmuştu. Ardından, 2018 yılında bu defa Belçika Kumar Komisyonu,  özellikle Overwatch, FIFA 18 ve Counter-Strike: GO’da bulunan loot box’ların kumar olduğunu belirtmiş ve oyunlarında loot box kullanan şirketlere, oyunlarını Belçika Hukuku ile uyumlu hale getirmeleri için 8 haftalık bir süre vermişti.

2018’de Blizzard, Valve ve 2K Games bir yana konulacak olursa EA’nın FIFA 18 ve FIFA 19 oyunlarından kart paketlerini kaldırmamak konusunda gösterdiği direnç üzerine, yapılan şikayet neticesinde Brüksel savcılığı tarafından Electronic Arts’a karşı soruşturma başlatılmıştı. Soruşturmada EA, FIFA’da bulunan kart paketlerini kumar aracı olarak görmediğini belirtmiş, oyuncuların her pakette belirli sayıda oyun içi eşyaya sahip olduğunu ve kazanılan bu eşyaların da gerçek parayla satılmasına olanak sağlamamaya yönelik girişimlerde bulunduğunu ifade etmişti

EA, savunmasında, loot box’ların Kinder Sürpriz Yumurta’dan bir farkının olmadığını savunmuş, her hediye – hazine kutusundan mutlaka bir hediye çıktığını, tıpkı sürpriz çikolata yumurtalarında olduğu gibi loot box’larda da boş olmadığını ancak bu kutulardan neyin çıkacağının açılana kadar bilinmediğini, bu durumun kumar olmadığını savunmuştur. İngiltere’deyse, loot box’ların, oyuncuların oyunda oynadığı oyuncular tarafından  açılabilmesinin mümkün olması halinde, kumar olarak kabul edilmemesi gerektiğine dair görüşlere rastlanılmaktadır

Aynı dönemde Apple, loot box’ların yaratacağı muhtemel tartışma ve platform bazlı riskleri minimize etmek amacıyla, Apple Store’da yayınlanan bir uygulamanın içeriğinde loot box barındırması halinde, eşyanın düşüp düşmeme oranını net olarak paylaşılmasını zorunlu kılmıştır.  

Böylece İngiltere, Danimarka, Kanada ve İrlanda’da loot box’un kumar olarak görülmediği kanaatine varılırken, EA, Belçika’da geçerli olmak üzere FIFA oyunlarındaki FIFA Points konseptini kaldırmaya karar verip tartışmanın şimdilik daha fazla büyümemesini tercih ettiğini açıkladı. 

Ülkemizde Loot box ne anlama geliyor?

Ülkemizde ise tartışma daha çok uzaktan izleniyor. Her ne kadar 2018’de bu konu bir sivil toplum platformu tarafından TBMM’ye taşınmaya gayret edildiyse de şimdilik bunda muvaffak olunamadığını söyleyebiliriz. Tabii Milli Piyango Mevzuatı ve Karşılığı Nakit Olmayan Çekilişler Hakkındaki Yönetmelik ile loot box’ı anlamak ve hukuken nitelendirmek de kısmen akla yatkın gelebilir

Yönetmeliğe göre, çekiliş yapılmaksızın önceden belirlenen ve ilan edilen şartları taşıyanların tamamına ikramiye verilmesi şeklindeki düzenlemeler düzenleme dışındadır. Loot box uygulamasında bir çekiliş yapıldığından bahsetmek genel olarak güç görünmektedir. İlaveten burada, önceden ilan edilen şartlarda (Apple Store’un T&C dokümanında yapılan güncellemede de hedeflendiği üzere)  belirlenen ikramiye-hediyelerin verilmesi benzeri bir uygulama söz konusu görünmektedir. Aynı düzenleme uyarınca bir kişinin kazanabileceği ikramiyenin rayiç bedelinin 8/6/1959 tarihli ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 4. maddesinin (e) fıkrasında belirtilen istisna tutarının % 2 sinin altında kaldığı düzenlemeler de istisnadır.

Loot box’lardan çıkan tek seferde verilen hediyelerin nakdi değerinin bu bende konu değerin altında olması halinde –ki genelde böyledir– yine loot box uygulaması istisna kapsamında hukuka uygun ve serbest olabilecektir. Çin ise bu tartışmalara girmeksizin loot box uygulamasını 16 yaşın altındakiler için yasaklamıştır.  Buna mukabil bahse konu Yöntemeliği’mizin gayesi loot box’u düzenlemek midir bilinmez ama bahse konu hükümlerin bu konuyu hukuken değerlendirmek için eldeki konuyla en ilgili düzenlemeler olduğu görülmektedir.

Doğrudan veya bir mal ya da hizmetin satışı nedeniyle bilet, kupon, katılım numarası veya benzerlerinin satılması veya bedelsiz verilmesi suretiyle katılım hakkının verildiği ve düzenleyici tarafından taahhüt edilen karşılığı nakit olmayan her türlü eşya, hak ve benzeri ikramiyeleri kazanacak olanların, yapılacak çekilişle belirlendiği düzenlemeler şeklindeki çekiliş tanımına bakılacak olursa loot box’un, genel – yaygın uygulama ve içeriğinin, henüz ülkemizde tartışma ve dava konusu edilmemekle beraber, mevzuata uyumluluğuna dair, her ne kadar gayesi bu olmasa da, güvenli alanda kaldığı sonucuna ulaşmak mümkün görünmektedir.

Dr. Mete Tevetoğlu

 

Yorumlarınız için LinkedIn veya Facebook sayfamızı ziyaret edin.

 


 

KAYNAKÇA:

https://www.bbc.com/news/newsbeat-49674333

https://www.bbc.com/news/newsbeat-48701962

http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.10677&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=

http://www.millipiyango.gov.tr/node/17
Dr. Mete Tevetoglu
Dr. Mete Tevetoğlu LL.M I Lawyer I Legal Counsel I Asst Professor Dr. Mete Tevetoğlu hukuk lisans eğitimini 1997-2001 arasında Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde tamamlamıştır. İstanbul Bilgi Üniversitesinde Eknomi Hukuku ve Marmara Üniversitesinde Özel Hukuk Yüksek Lisansını tamamlayan Tevetoğlu 2006 yılında Mali Durumu Bozulan Aracı Kurumlarda Alınacak Tedbirler ve Özellikle Tedrici Tasfiye başlıklı teziyle İktisadi Araştırmalar Vakfı tarafından düzenenen tez yarışmasında mali hukuk alanında Ünal Aysal Tez Ödülüne layık bulunmuş ve bu kitabı vakıf tarafından yayınlanmıştır. Dr. Tevetoğlu araştırma ve çalışmalarını London School of Economics and Political Science and University of London Institute of Advanced Legal Studies bünyesinde tamamlayarak Sermaye Piyasasında Uygulanacak Hukuk ve Uyuşmazlıkların Çözümünde Tahkim başlıklı eseriyle 2009’da hukuk doktoru unvanına hak kazanmıştır. Kadir Has Üniversitesi, Özyeğin Üniversitesi ve Maltepe Üniversitesi Hukuk fakültelerinde öğretim üyesi olarak görev yapan Tevetoğlu halihazırda Ticaret Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, Bilişim Hukuku, Sermaye Piyasası Hukuku alanlarında çalışmakta, yayınlar yapmakta, mahkemelerde bilirkişilik görevinde bulunmakta ve ders vermektedir. Tevetoğlu’nun yukarıdakilere ek olarak Bilişim Hukuku, Bilişim Hukuku Mevzuat isimli yayınlanmış kitapları,çeşitli makaleleri, tercümeleri, bulunmakta olup Dr. Tevetoğlu uyuşmazlık çözümü, sermaye piyasası hukuku, teknoloji ve telif hukuku, oyun hukuku, şirketler hukuku alanlarında çalışmakta ve çok sayıda projede ve uyuşmazlık çözüm süreçlerinde danışmanlık yapmaktadır.